{"id":54,"date":"2026-09-11T10:30:08","date_gmt":"2026-09-11T08:30:08","guid":{"rendered":"http:\/\/polarex.itwing.pl\/?p=54"},"modified":"2026-09-11T15:12:03","modified_gmt":"2026-09-11T13:12:03","slug":"balto-i-miasto-nome","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polarex.itwing.pl\/?p=54","title":{"rendered":"Balto i miasto Nome"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>W marcu ka\u017cdego roku odbywa si\u0119 na Alasce jeden z najd\u0142u\u017cszych i chyba najtrudniejszych wy\u015bcig\u00f3w \u015bwiata\u2026 Jest to wy\u015bcig ps\u00f3w zaprz\u0119gowych Iditarod Trial Sleddog Race, kt\u00f3ry rozgrywany jest nieprzerwanie od 1973 r. Historia tego wy\u015bcigu ma jednak d\u0142u\u017csz\u0105 tradycj\u0119, si\u0119gaj\u0105c\u0105 wydarze\u0144 zimy 1925 r. i tego, co si\u0119 w\u00f3wczas dzia\u0142o w Nome \u2013 mie\u015bcie po\u0142o\u017conym na kra\u0144cu \u015bwiata. Dzia\u0142o si\u0119 tam wiele, gdy\u017c w tym czasie wybuch\u0142a epidemia dyfterytu, kt\u00f3rej rozprzestrzenieniu si\u0119 zapobieg\u0142y psy zaprz\u0119gowe oraz ich przewodnicy lub, jak si\u0119 okre\u015bla, maszerzy (ang. s\u0142owo musher[s]). Aby zrozumie\u0107 to, co si\u0119 w\u00f3wczas sta\u0142o, trzeba cho\u0107 troch\u0119 pozna\u0107 sam\u0105 Alask\u0119 tak\u0105 jaka istnia\u0142a do 1930 r., no mo\u017ce ko\u0144ca lat trzydziestych. Alask\u0119, kt\u00f3ra budowa\u0142a miasta w ci\u0105gu miesi\u0105ca, w kt\u00f3rej miasta umiera\u0142y w ci\u0105gu tygodnia&#8230; Terytorium, na kt\u00f3rym by\u0142o wi\u0119cej szlak\u00f3w dla ps\u00f3w zaprz\u0119gowych ni\u017c linii kolejowych i dr\u00f3g razem wzi\u0119tych&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nome 1925 r.<br>W po\u0142owie lat dwudziestych Nome by\u0142o niewielkim miasteczkiem le\u017c\u0105cym nad Snake River u wybrze\u017cy morza Beringa, zamieszka\u0142ym przez ok. p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca mieszka\u0144c\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie g\u00f3rnik\u00f3w pracuj\u0105cych&nbsp;w okolicznych kopalniach, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142y do Pioneer Mining Company. Kilkuset kolejnych mieszka\u0144c\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie rdzennej ludno\u015bci \u017cyje&nbsp;w najbli\u017cszej okolicy. W miasteczku znajdowa\u0142 si\u0119 niewielki szpitalik,&nbsp;w kt\u00f3rym pracowa\u0142 jeden lekarz&nbsp;\u2013 dr Curtis Welch wraz z czterema piel\u0119gniarkami. W grudniu 1924 r. zg\u0142osi\u0142a si\u0119 do niego rodzina india\u0144ska&nbsp;z St. Cross (niewielkiej wioski obok Nome) z chorym dzieckiem. Welch nie rozpozna\u0142 dyfterytu, a ch\u0142opiec zmar\u0142. Z powodu braku zgody rodzic\u00f3w doktor nie przeprowadzi\u0142 autopsji u zmar\u0142ego dziecka. W ci\u0105gu kilku nast\u0119pnych dni zmar\u0142o kilkoro dzieci rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w. Sama choroba zosta\u0142a rozpoznana dopiero 21 stycznia u siedmioletniego Stanleya Bessie\u2019ego. By\u0142o to jej p\u00f3\u017ane stadium. Zmar\u0142 on jeszcze tego samego dnia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W marcu ka\u017cdego roku odbywa si\u0119 na Alasce jeden z najd\u0142u\u017cszych i chyba najtrudniejszych wy\u015bcig\u00f3w \u015bwiata\u2026 Jest to wy\u015bcig ps\u00f3w zaprz\u0119gowych Iditarod Trial Sleddog Race, kt\u00f3ry rozgrywany jest nieprzerwanie od 1973 r. Historia tego wy\u015bcigu ma jednak d\u0142u\u017csz\u0105 tradycj\u0119, si\u0119gaj\u0105c\u0105 wydarze\u0144 zimy 1925 r. i tego, co si\u0119 w\u00f3wczas dzia\u0142o w Nome \u2013 mie\u015bcie po\u0142o\u017conym&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":50,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-54","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mushing"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/polarex.itwing.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/polarex.itwing.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/polarex.itwing.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polarex.itwing.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polarex.itwing.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/polarex.itwing.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":103,"href":"https:\/\/polarex.itwing.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54\/revisions\/103"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/polarex.itwing.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/polarex.itwing.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/polarex.itwing.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/polarex.itwing.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}